5 februari 2020

Afstudeeronderzoek: sociale investeringen van cruciaal belang

Nieuwe woningen alleen niet genoeg

 

Een nieuwe school met een aanbod dat zowel de huidige als nieuwe bewoners langs de Groene Loper aanspreekt. En een impuls voor de buurthuizen om ontmoetingen tussen deze twee groepen te bevorderen. Zonder deze sociale investeringen zal de toevoeging van nieuwe woningen aan de Groene Loper niet vanzelf leiden tot de gewenste verbeteringen in het leven van kwetsbare bewoners van Wittevrouwenveld en Wyckerpoort. Dat concludeert Maik Berden in zijn masterthesis over het streven naar sociale menging in het project A2 Maastricht.

Het gebied rondom de Groene Loper vanuit de lucht (foto: Aron Nijs)

Maik werkte als projectleider op het Projectbureau A2 Maastricht. Hij maakte van nabij mee hoe dit bureau niet alleen streeft naar een mooi gebied bovenop de tunnel, maar ook naar verbeteringen voor de bestaande wijken Wittevrouwenveld en Wyckerpoort. Hij wilde weten of dat gaat werken en besloot er onderzoek naar te doen voor een masterthesis voor de opleiding Master of Urban and Area Development in Utrecht. ‘Net als in veel andere stedelijke projecten wordt ook in A2 Maastricht gestreefd naar het tot stand brengen van een sociale mix van bevolkingsgroepen met lage en hoge inkomens. Daarachter zit het idee dat het toevoegen van duurdere koopwoningen positieve effecten heeft voor zittende kwetsbare bewoners met een laag inkomen. Wetenschappelijke studies laten echter zien dat die effecten vaak niet worden waargemaakt’, zo zet Maik ons meteen met beide benen op de grond. ‘Daarvoor moet je meer doen dan alleen fysieke ingrepen in de woningvoorraad en openbare ruimte.’

Gemiste kans

Maik vroeg voor zijn onderzoek een aantal kopers en aspirant-kopers waarom zij interesse hebben in een koopwoning langs de Groene Loper. ‘Het mogelijke contact met buren of buurtgenoten speelt daarin nauwelijks een rol. Ze kiezen voor de Groene Loper vanwege de kwaliteit van de woning, het wonen aan een groene parklaan en de nabijheid van voorzieningen zoals werk en de supermarkt. Zo zijn er onder de eerste kopers aan de Groene Lopers bijvoorbeeld mensen die in het Maastrichtse ziekenhuis werken.’

Desgevraagd lieten de (aspirant-)kopers ook weten best contact te willen met buren, maar slechts oppervlakkig. Als het in de agenda past, willen ze ook wel iets doen voor kwetsbare buurtgenoten. ‘Dat spoort met wat de wetenschappelijke literatuur daarover zegt, maar is ook een grote gemiste kans’, aldus Maik. ‘Zeker in Wittevrouwenveld wonen bovengemiddeld veel mensen die zich eenzaam voelen. Je zou graag zien dat zij profijt hebben van de komst van nieuwe bewoners die veel te bieden hebben en zich in hun vrije tijd voor de buurt willen inzetten. Want ook dat blijkt uit wetenschappelijke studies: je moet van de komst van nieuwe welvarende en goed opgeleide bewoners geen wonderen verwachten, maar zij kunnen wel degelijk hulp en advies bieden aan kansarme buurtgenoten. Noodzakelijk daarvoor is echter dat ze elkaar ontmoeten en leren kennen.’

Ontmoetingen stimuleren

Om ontmoetingen te stimuleren, adviseert Maik om goede keuzes te maken rond het nog te realiseren nieuwe Integrale Kindcentrum (IKC) aan de Groene Loper. ‘Zorg voor een onderwijsaanbod dat interessant is voor zowel de ouders uit Wittevrouwenveld en Wyckerpoort als de nieuwe ouders langs de Groene Loper. Want dan gaan zij elkaar op microniveau ontmoeten en kunnen ze wellicht iets voor elkaar gaan betekenen. Daarnaast zouden de bestaande buurthuizen een nieuw programma kunnen ontwikkelen dat ook de nieuwe bewoners aanspreekt. Ook daarmee stimuleer je ontmoetingen.’

Gezondheid

In een reactie onderstreept gebiedsmanager Jos Geurts van het Projectbureau A2 Maastricht de conclusies van Maik. ‘Wij beperken ons nadrukkelijk niet tot de fysieke ingrepen langs de Groene Loper, maar richten ons na de voltooiing van de ondertunneling juist meer op het stimuleren van de door Maik bepleite sociale investeringen. En als je het hebt over een aantrekkelijk aanbod van het nieuwe IKC, bieden gezondheidsprincipes zoals die in het concept van de Gezonde Basisschool goede aanknopingspunten.’