4 maart 2020

Van wie is de Groene Loper?

#4 Stadmakers proeven de wijk

 

Op deze vraag zoekt stadsfilosoof Govert Derix antwoorden. Wie mag zich eigenaar noemen? Wat betekent het om eigenaar te zijn? Hoe brengen we de Groene Loper tot bloei? En, misschien het boeiendste: heeft de Groene Loper zelf wensen die we samen kunnen vervullen? Op uitnodiging van Projectbureau A2 Maastricht gaat Govert al wandelend op zoek naar antwoorden. De vierde bijdrage gaat over twee bijzondere initiatieven: Stadmakers en Proef de Wijk.

Deze bijdrage is al een tijdje geleden geschreven door Govert Derix, de wandeling vond een aantal weken voor de intelligente lockdown plaats. Door de coronacrisis is het verhaal even op de plank blijven liggen. We delen het nu graag alsnog.

'Eigenaarschap is een houding,' zegt Arthur Jansen. Samen met een groep stadmakers lopen we door Wittevrouwenveld en Wyckerpoort. Het is niet zomaar een groep en niet zomaar een wandeling. De stadmakers proeven aan de wijk. Dat vraagt om uitleg. Een uitleg die eigenaarschap in een ander licht zet.

Stadmakers is een idee dat Arthur Jansen, lange tijd actief als adviseur in het sociaal domein, ontdekte in Baltimore in de Verenigde Staten. Daar vroeg men zich af hoe je sociale netwerken in een wijk sterker kunt maken. Van allerlei initiatieven en projecten werden kartrekkers en boegbeelden, die elkaar vaak niet kenden, uitgenodigd voor een 'klasje' dat op gezette tijden ideeën uitwisselt, thema's uitdiept. Of een wandeling maakt, zoals deze middag.

De eerste lichting Stadmakers ging begin dit jaar van start. Volgend jaar komt er een tweede groep, enzoverder.

Deze middag gebeurt er iets bijzonders.
De Stadmakers maken kennis met Proef de Wijk.
Proef de Wijk is een beproefde manier waarop groepen tijdens een wandeling een kijkje in de keuken krijgen van vrijwilligersinitiatieven in Noordoost Maastricht. Nel Knapen van Trajekt en Cisca van der Meijs van Levanto nemen de Stadmakers vanmiddag mee naar vijf plekken, ten dele van initiatieven die al vertegenwoordigd zijn in Stadmakers.
Zoals de computerinloop 'Student meets Senior', waar Annie van de Put en Rob van de Bogaert belangrijke aanjagers zijn. 50|50 B-Green dat alweer enkele jaren in de vertrouwde groene handen is van John Bijl. En de Bewonerskrachten van Wittevrouwenveld, waarvan Joop Praster en Janna Boreas zitting hebben in de eerste groep Stadmakers.
We gaan deze middag ook langs bij het Werkhuis in de Theresiaschool en de Buurtbrök van Trajekt aan het Old Hickoryplein. Ook daar krijgen we informatie uit eerste hand en leren op een wat andere manier naar de wijken kijken.

Dat zit 'm vaak in kleine dingen.
Bij de computerinloop in het Trefcentrum bijvoorbeeld, is het een drukte van jewelste. Op woensdagmiddag kun je hier terecht voor alles wat met digitale media te maken heeft. Studenten, onder andere van Match, maken mensen wegwijs in de digitale wereld. En ze helpen op afspraak ook thuis. Elke vraag is welkom. Zoals van de man die met zijn oude tomtom op de Groene Loper de weg niet kon vinden, en nu, dankzij de computerinloop, niet meer verdwaalt.


In het Werkhuis vertellen Esther Janssen en vrijwilliger Hans even later over de betekenis van deze plek voor de honderden mensen die op de een of andere manier zijn vastgelopen, en hier 'resetten'.  Dat kan met keramiek, pottendraaien, tekenen, textiel en andere handwerkvormen. Of gewoon aan de keukentafel in een gesprek met een vrijwilliger.

'Iedereen is welkom', vertelt Esther. 'Ook mensen van de overkant van de Maas en zelfs studenten uit Duitsland komen hier over de vloer. Alsof ze ruiken dat dit voor hen een fijne plek is!'


Door naar de Buurtbrök waar de vrijwilligsters Rita en Marij vertellen over de goedkope en gezonde maaltijden, het kienen, kaarten, bloemschikken en andere activiteiten waarmee de Buurtbrök al achttien jaar voor veel mensen een belangrijke plek is. We sparren over de mogelijke samenwerking met de volgende stop, 50|50 B-Green. Beide bestaan in de eerste plaats voor de minder bedeelden. Zijn die met vereende krachten nog beter te bedienen?


Een kwartier later luisteren we tussen vierhonderd stadslandbouwbakken en enkele bijenvolken aan de Kolonel Millerstraat naar het bezielde verhaal van John Bijl, die hier de scepter zwaait. Ook hier draait het om mooie sociale initiatieven. Iedereen kan hier zijn eigen groenten verbouwen. Begeleiding vindt plaats door zo'n zestig vrijwilligers. Nadrukkelijk worden 'moeilijke doelgroepen' bij het werk betrokken, zoals mensen van de reclassering of mensen die worstelen met verslaving.

'Zo doen we iets voor de buurt, voor de gezondheid en tegen criminaliteit,' aldus John, die de wens uitspreekt om deze 'tuin voor iedereen' te verrijken met beweegtoestellen en ook scholen meer te betrekken.

 

Via de Groene Loper lopen we naar de woonkamer van Bewonerskrachten Wittevrouwenveld, een initiatief uit 2014 van Servatius Wonen & Vastgoed dat zichzelf ziet als de ogen en oren (en soms ook handen) van de wijk. De woonkamer hebben de vrijwilligers samen opgeknapt, vertelt bewonerskracht en stadmaker Joop Praster. Gestoken in herkenbare jassen spreken bewonerskrachten burgers indien nodig aan op gedrag, overwoekerde brandgangen, zwerfafval of een bankstel dat aan de straat is gezet. Maak je je zorgen over een huis waar de gordijnen niet meer open gaan, de Bewonerskrachten weten, indien nodig samen met Handhaving, de wijkagent en de afvalcoach, hoe te handelen.


Al snel klinkt de vraag waarom Bewonerskrachten niet in heel Maastricht actief is. Stadmakers weten dat 'eyes on the street' wezenlijk is voor veiligheid, hygiëne en leefbaarheid. Het zal niet verbazen als dit mooie voorbeeld uit Wittevrouwenveld binnenkort ook vleugels uitslaat in andere stadsdelen.

Samenvattend zou de vierde aflevering in deze reeks een heel boek kunnen zijn. Zoveel indrukken door een paar uurtjes proeven! De vijf bezochte plekken vertellen samen een verhaal over hoe je de buurten leefbaarder, veiliger en fijner kunt maken en houden. En ze geven een voorproef van andere wandelingen via vele andere fijne plekken.

Eerlijk is eerlijk: we horen ook schaduwkanten. Over af en aan rijdende auto's van drugskoeriers in sommige straten. Over hoe ingewikkeld het kan zijn om gedumpt afval te laten weghalen. Maar dan: elkaar leren kennen en korte lijnen leggen, bevordert daadkracht. Of, zoals Nel Knapen van Trajekt en Joop Praster van Servatius reageren op een kwestie waarvoor vroeger eerst een paar managers de knoppen bij elkaar moesten steken: 'Dat kunnen we ook samen even oppakken en oplossen?!'

De kern van Stadmakers en Proef de Wijk is daarmee benoemd. Elkaar leren kennen. Korte lijnen. Heel praktisch werk maken van een fijn woongebied.

Het is geen hogere wiskunde. Maar wel hartverwarmend. De wijken bruisen van de activiteiten van vrijwilligers en andere betrokken burgers. 'Aansluiten bij wat er is,' noemt Pieter van der Waa van de gemeente Maastricht het. Stadmakers en Proef de Wijk tillen dat naar een hoger plan. Door voor elkaar zichtbaar te maken wát er is, kunnen mensen ook beter bij elkaar aansluiten.

Alsof je samen in een spiegel kijkt en elkaar ineens ziet staan.
Het leidt tot meer netwerk, slagkracht en enthousiasme.

Eén vraag blijft hangen. Binnenkort komen de eerste bewoners van de nieuwe bebouwing aan de Groene Loper. Zullen we ook hen vertellen over het stad maken en het proeven aan de wijk? Misschien helpt het hen om eigen inhoud te geven aan wat Arthur Jansen aan het begin zei: eigenaarschap is een houding.

Wordt vervolgd.

Govert Derix – februari 2020
 

Met dank aan Nel Knapen en Cisca van der Meijs voor het proeven, en Arthur Jansen, Jos Saes en de andere stadmakers voor hun openhartigheid.

Foto's: Cisca van der Meijs