Van wie is de Groene Loper?

#1 Verbeelding en vertrouwen


Op deze vraag zoekt stadsfilosoof Govert Derix antwoorden. Wie mag zich eigenaar noemen? Wat betekent het om eigenaar te zijn? Hoe brengen we de Groene Loper tot bloei? En, misschien het boeiendste: heeft de Groene Loper zelf wensen die we samen kunnen vervullen? Op uitnodiging van Projectbureau A2 Maastricht gaat Govert al wandelend op zoek naar antwoorden. De eerste bijdrage gaat over verbeelding en vertrouwen.

Soms is het goed om met het moeilijkste te beginnen. Dat gold indertijd voor de aanleg van de tunnel, waarbij in beginsel alles zo werd georganiseerd dat het binnen de gestelde tijd en budget én met draagvlak onder de betrokkenen tot stand kon komen. En het geldt – in alle bescheidenheid – voor deze beschouwingen waarin we onderzoeken van wie de Groene Loper is en wat haar eigenaren kunnen doen om haar tot bloei te brengen.

De Groene Loper is veel meer dan de 1,8 kilometer lange en dertig meter brede strook tussen Wyckerpoort en Wittevrouwenveld (van oost naar west) en tussen Randwyck en de Geusselt (grofweg van zuid naar noord). De Groene Loper staat ook voor het stedenbouwkundige ‘cadeau’ voor twee buurten die tientallen jaren leden onder het lawaai, de vieze lucht en andere overlast van de A2 die als een mes door het fysieke en sociale weefsel sneed. De koning, zo heette het, kwam op 29 maart 2018 niet de naar hem genoemde Koning Willem-Alexandertunnel openen, maar de Groene Loper die er als een levendige deksel op ligt.

Ineens’, hoorde je mensen in Wittevrouwenveld na de ingebruikname van de tunnel op 16 december 2016 al zeggen, ‘hoorde je dingen die je eerst nooit hoorde. De rinkelende spoorwegovergang aan de Duitse Poort, een auto ’s nachts in de tunnel aan de Scharnerweg, een vogel bij het oorlogsmonument.’


Maar de Groene Loper is veel meer dan dat.
Ze (ik kies de vrouwelijke vorm) is ook de voortaan ongehinderde verbinding tussen Oost en West – vooral ook voor voetgangers en fietsers.
Ze is de voortuin voor de vele nieuwe gezinnen die hier aan een nieuwe toekomst beginnen. De eerste van de geplande 1100 woningen en appartementen worden volgend jaar opgeleverd.
Bovendien is de Groene Loper een ‘habitat’ (natuurlijke leefomgeving) voor vele dieren en planten. Vleermuizen en vogels zijn er thuis. Evenals typische Maastrichtse soorten zoals het slangenkruid en de slangenkruidbij. Ecologen zien haar als een belangrijk onderdeel van het natuurnetwerk dat steeds meer vorm en inhoud moet geven aan de stadsnatuur van Maastricht.
Ook als het gaat om onderwijs, bedrijvigheid, sociaal ondernemerschap, sportiviteit, jeugdwerk, religie en spiritualiteit kent het gebied vele leerzame en uitdagende facetten die stuk voor stuk aanspraak kunnen maken op een stukje ‘eigenaarschap’.


De Groene Loper is kortom van huidige en toekomstige aanwonenden, van kinderen en senioren, van beleidsmakers en burgers, van dieren en planten, van pragmatici en dromers.
Vraag mensen van wie de Groene Loper is en de kans is groot dat ze roepen: ‘Van iedereen!’
Daarmee heeft deze zoektocht zijn belangrijkste antwoord al gevonden.
Maar wat betekent het?

Doorvragend ontdek je dat mensen eigen wensen en verwachtingen koesteren.
De een noemt het een geweldige kans om Wyckerpoort en Wittevrouwenveld te ‘helen’ – de Groene Loper als een wonderkleefband van twee wijken die elkaar steeds meer vinden.
Een ander spreekt van een nieuw positief gevoel. Nog voordat de tunnel officieel was geopend en de eerste bomen waren geplant, voelde je sprankelende ‘vibes’ door het gebied stromen. Mensen die moeite hadden met het wonen in Wittevrouwenveld, ontdekten een gevoel van trots.
Ineens woonde je aan de Greune Leuper.
Ineens lag de rand van de stad in het centrum van de belangstelling.
Het Centraal Planbureau noemde het gebied zelfs een schoolvoorbeeld van hoe je met fysieke infrastructuur sociaal waardevolle effecten kunt bereiken.
Dat bleek uit de woningwaarde: die was omhoog geschoten.
In vele opzichten raakte de omgeving in beweging.
Want nogmaals: de Groene Loper is zeer veel meer dan dat stukje grond. Ze is een samenspel van stedelijkheid en dorpsgevoel, van huizen en openbare ruimte, van natuur en cultuur, van vele bevolkingsgroepen en identiteiten, van arm en welvarend, van hartverwarmende sociale initiatieven en lastige uitdagingen als het gaat om drugs, discriminatie en verwarde personen.


Niets zo makkelijk als het schrijven van een mooi verhaaltje over een groenstrook waar straks 1100 appartementen komen.
Weinig zo uitdagend als invoelbaar maken hoe die nieuwe bewoners samen met de vertrouwde aanwezigen, de opbloeiende natuur en het dankbare culturele leven (denk alleen al aan het Manusfestival en de Dodenherdenking) deelnemers zijn in een gebied in wording.

Als er één waardig eerste antwoord bestaat op de vraag ‘Van wie is de Groene Loper?’ dan ligt het daar, in die gedeelde droom van vele betrokkenen.
Een droom die velen op eigen wijzen verwoorden.
Een droom ook met één terugkerende rode draad, namelijk die van het samen verwerkelijken van een leefomgeving waarin het fijn, gezond en gelukkig wonen, werken en verblijven is.
In het Maastricht en Nederland van nu is dat niet vanzelfsprekend.
Misschien verklaart ook dat waarom zoveel ogen gericht zijn op deze ‘biotoop’, deze pragmatische uitdaging en deze veelbelovende droom.
En waarom zoveel nieuwe bewoners ervoor kiezen hier hun geluk te beproeven.
De Groene Loper, proef je in gesprek met betrokkenen, kan ook een Gelukkige Loper worden. Als wij dat willen. Als we daarvoor juiste wegen vinden. Als we investeren in samenhang, verdraagzaamheid, inclusie en andere politiek correcte praktijken die we hier écht leven in blazen. Als we daarover met elkaar in gesprek gaan en blijven. En als we daarbij ruimte geven aan verbeelding en vertrouwen.

Als er één eerste antwoord is dat richting geeft aan deze zoektocht, dan ligt het daar. De Groene Loper is van de verbeelding en het vertrouwen van alle betrokkenen.

Wordt vervolgd.

Govert Derix – september 2019